جاهای دیدنی بوشهر فقط در چند بنای تاریخی خلاصه نمیشود. این شهر بندری از گذشته تا به امروز یکی از مراکز دریانوردی و تجارت خلیج فارس بوده است و همین باعث شده است که محل تلاقی فرهنگ سرزمینهای دور باشد. دانشنامه ایرانیکا؛ بوشهر را شهری بندری در جنوب ایران معرفی میکند که موقعیت جغرافیایی آن در شکلگیری تاریخ و ساختار شهریاش نقش مهمی داشته است.
امروز وقتی در بخش قدیمی شهر قدم میزنید، این گذشته هنوز وجود دارد؛ خانههای چندطبقه، بالکنهای چوبی، پنجرههای رنگی، کوچههای باریک و بناهایی که معماری آنها با گرما و رطوبت جنوب سازگار شده است. البته جاذبه های بوشهر فقط فهرستی از بناها نیستند. سواحل زیبا، بازار، نخلستانهای انبوه و حتی شهرهای اطراف بوشهر مطمئنا سفر شما را بسیار پربار و متفاوت خواهد کرد.
این مقاله شما را با مهمترین جاهای دیدنی شهر بوشهر آشنا میکند و درباره موقعیت مکانی، ویژگیهای تاریخی و فرهنگی و حالوهوای هر کدام توضیح میدهد. اگر هم ترجیح میدهید بازدید از این جاذبهها را با برنامهریزی و همراهی راهنمای محلی تجربه کنید، میتوانید تور بوشهر آفتاب کلوت را هم بررسی کنید.
جاهای دیدنی بوشهر کداماند؟
اگر برای اولین بار به بوشهر سفر میکنید، خواندن مقاله راهنمای سفر به بوشهر را به شما پیشنهاد میدهیم. بعد از اینکه اطلاعات اولیهای درباره این مقصد سفر دریافت کردید لازم است درباره این جاذبهها بیشتر بدانید:
| جاذبه | نوع جاذبه | مناسب برای |
| بافت تاریخی بوشهر | تاریخی و معماری | پیادهگردی و عکاسی |
| عمارت دهدشتی | تاریخی | معماری و تاریخ |
| عمارت گلشن | تاریخی | معماری قاجاری |
| عمارت ملک | تاریخی | معماری و تاریخ معاصر |
| بازار قدیم بوشهر | فرهنگی و شهری | آشنایی با زندگی محلی |
| موزه دریانوردی خلیج فارس | فرهنگی | تاریخ دریانوردی |
| ریشهر | باستانشناسی | علاقهمندان به تاریخ |
| ساحل بوشهر | طبیعی و شهری | غروب و شبگردی |
| کوچه ننه معصومه | شهری و هنری | عکاسی |
| گنبد نمکی جاشک | طبیعی | طبیعتگردی |
| بندر سیراف | تاریخی و طبیعی | سفر یکروزه و طبیعتگردی |
| جزیره خارک | تاریخی و طبیعی | سفر دریایی و تاریخ |
1. بافت تاریخی بوشهر؛ مهمترین جاذبه شهر
بازدید از بافت تاریخی بوشهر بهترین نقطه شروع بوشهرگردی شماست. در مقاله معرفی بافت تاریخی بوشهر در سایت Visit Iran اطلاعات مهمی از این جاذبه دیدنی بوشهر ارائه شده است. مطابق با اطلاعات این مقاله، بافت تاریخی بوشهر شامل چهار محله تاریخی دهدشتی، کوتی، بهبهانی و شنبدی میشود.
جالبتر اینکه معماری خانههای این محلات قدیمی فقط برای زیبایی ساخته نشدهاند. چراکه بالکنهای موسوم به «شناشیر»، پنجرهها و عناصر باز ساختمان به جریان هوا کمک میکردند؛ موضوعی که در شهری با آبوهوای گرم و مرطوب اهمیت زیادی داشته است.
برای دیدن بافت تاریخی باید به شمال شهر بوشهر بروید و در آنجا خواهید دید که خانههای تاریخی، بازار، مسجد، آبانبار و دیگر عناصر شهر قدیم در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
2. عمارت دهدشتی؛ یکی از زیباترین خانههای تاریخی بوشهر
عمارت دهدشتی یکی دیگر جاهای دیدنی بوشهر است که در محله کوتی قرار دارد و متعلق به دوره قاجار است. این خانه برخلاف بسیاری از ساختمانهای قدیمی بافت بوشهر که دو طبقهاند، ساختمانی چهارطبقه با مساحتی حدود ۱۴۰۰ مترمربع است.
جزئیات معماری عمارت نیز قابل توجه است؛ از چوب ساج و سنگهای مرجانی گرفته تا گچبری، شیشههای رنگی و تزئینات داخلی. در این خانه همچنین اسناد تجاری قدیمی پیدا شده که ارتباط تجاری بوشهر با کشورهایی مانند بریتانیا، هند و آلمان را نشان میدهد. شما میتوانید جزئیات معماری و تاریخی این خانه تاریخی را در وبسایت ToIran مطالعه کنید.
3. عمارت گلشن؛ همسویی معماری با اقلیم
عمارت گلشن در محله بهبهانی قرار گرفته و یکی دیگر از خانههای تاریخی دوره قاجار بوشهر است. این بنا در فهرست بناهای تاریخی شهر قرار دارد و نمونهای از معماری مسکونی قدیم بوشهر به شمار میرود.
نکته مهم در خانههای تاریخی بوشهر، رابطه مستقیم معماری با اقلیم است. در این ساختمانها فضاهای باز، حیاط، پنجرهها و بالکنها فقط عناصر تزئینی نیستند و در تهویه طبیعی ساختمان نقش داشتهاند. ساختار کلی بافت تاریخی بوشهر نیز بر همین اساس شکل گرفته است.
4. عمارت ملک؛ شاخصترین خانه قاجاری بوشهر
عمارت ملک در محله بهمنی بوشهر قرار دارد و مربوط به دوره پایانی قاجار است. این ساختمان که به یکی از تاجران بوشهری تعلق داشته در میان مهمترین جاذبه های دیدنی بوشهر قرار گرفته است و بسیاری آن را بلندترین بنای قاجاری جنوب ایران میدانند.
اگر به تاریخ تجارت در جنوب ایران علاقه دارید، دیدن این بنا فقط یک تجربه معماری نیست؛ بلکه تصویری از ثروت و جایگاه تجار بوشهر در دوره قاجار به دست میدهد.
5. بازار قدیم بوشهر؛ جایی برای دیدن زندگی واقعی شهر
بازار قدیم بوشهر نیز مربوط به دوران قاجار است و در قلب بافت تاریخی شهر قرار دارد. این بازار از آن جاهای دیدنی بوشهر است که نباید از آن با عجله عبور کنید. بنابراین بهتر است در یکی از کافههای قدیمی بنشینید و به رفتوآمد مردم دقت کنید، اینجا فرهنگ دریایی شهر را از نزدیک تجربه خواهید کرد. در ضمن بهتر است صبح زود به بازار بوشهر بروید چون فرصت خوبی برای دیدن زندگی روزمره شهر خواهید داشت.
6. موزه دریانوردی، محل نگهداری نخستین ناو جنگی ایران
میدانید که بوشهر بدون دریا قابل تصور نیست. برای همین، اگر میخواهید بفهمید چرا دریانوردی چنین نقش مهمی در تاریخ این شهر داشته، موزه دریانوردی خلیج فارس را در برنامه قرار دهید.
موزه دریانوردی بوشهر در محله سبزآباد قرار دارد و شامل تجهیزات دریایی و نظامی، مدل کشتیها، نقشههای تاریخی، اسناد و اشیای مرتبط با دریانوردی میشود.
یکی از بخشهای جالب مجموعه، کشتی «پرسپولیس» است که به عنوان نخستین ناو جنگی ایران معرفی شده و نمونهای از آن در موزه نگهداری میشود. در ادامه ویژگیهای این موزه را بهصورت خلاصه بیان کردیم:
- موقعیت جغرافیایی: در محله سبزآباد بوشهر؛ ساحل شمالغربی شهر
- پیشینه بنا: بخش اصلی بنا متعلق به دوره قاجار است.
- کاربری اولیه: عمارت کلاهفرنگی در ابتدا محل اقامت تابستانی و سپس کنسولگری بریتانیا در بوشهر
- تاریخ آغاز فعالیت موزه: سال 1387
- اشیای قابل مشاهده: نقشههای تاریخی، تجهیزات دریایی، اسناد و نمونههایی از جانوران و موجودات دریایی.
- جاذبه شاخص: بقایای کشتی پرسپولیس، یکی از نخستین شناورهای مدرن نیروی دریایی ایران
7. ریشهر؛ یکی از مهمترین محوطههای باستانی بوشهر
ریشهر در جنوب بوشهر قرار دارد و یکی از مهمترین محوطههای باستانی اطراف شهر بوشهر است. در واقع، یکی از نکات جالب درباره ریشهر این است که تاریخ این منطقه بسیار قدیمیتر از دوره قاجار است. مطابق با مقالهای که در سایت ایرانیکا منتشر شده است؛ درواقع این منطقه را میتوان نقطهای دانست که تاریخ ایلامی، ساسانی، تجارت دریایی و موقعیت ساحلی بوشهر در آن به هم میرسند.
- موقعیت جغرافیایی ریشهر: در امتداد ساحل خلیج فارس، حدود ۱۰ کیلومتری جنوب بوشهر
- قدمت: دستکم از هزاره دوم پیش از میلاد همزمان با تمدن ایلام
- بقایای تاریخی: یک دژ بزرگ با خندق و دیوارهای خشتی مربوط به دوره ساسانی
8. ساحل بوشهر؛ یکی از مهمترین جاهای دیدنی شهر
دریا بخش جداییناپذیر زندگی شهری مردم بوشهر است. چون این شهر در انتهای شبهجزیرهای قرار دارد که از سه جهت به خلیج فارس راه دارد و همین ویژگی، ساحل را به بخشی طبیعی از زندگی روزانه شهر تبدیل کرده است.
برای همین، اگر به بوشهر رفتید، ساحل را فقط برای یک توقف کوتاه بین دو جاذبه در نظر نگیرید. گاهی بهترین بخش سفر این است که هیچ برنامهای نداشته باشید و فقط کنار خلیج فارس بنشینید.
9. جاهای دیدنی بوشهر در شب
بوشهر در شب برای گشتوگذار جذابتر میشود، بهخصوص زمانی که گرمای روز کاهش پیدا میکند. برای جاهای دیدنی بوشهر در شب، چند انتخاب منطقیتر هستند:
- ساحل و محدودههای ساحلی
- بافت تاریخی شهر
- محلههای قدیمی و کوچههای اطراف آنها
- کافهها و فضاهای شهری بافت قدیم
- محدوده ریشهر برای تماشای فضای ساحلی، با رعایت شرایط و دسترسی محل
هدف شما از شبگردی در بوشهر چیست؟ علاقهمند به عکاسی هستید؟ پس بافت قدیمی بوشهر را برای پرسهزنی در شب انتخاب کنید. مطمئنا در کوچه و پس کوچهها مردمی را خواهید دید که در حال شعرخوانی هستند و حال و احوالتان را با موسیقیهای محلی دگرگون میکنند. اگر هم فقط میخواهید کمی قدم بزنید و هوا بخورید، ساحل انتخاب مناسبی است.
12. جاهای دیدنی بوشهر در پاییز
پاییز زمان مناسبی برای سفر به بوشهر است؛ مخصوصاً اگر گرمای شدید تابستان را دوست ندارید. اتفاقا بوشهر در فصلهای سردتر آبوهوای مطبوعتری دارد.
برای جاهای دیدنی بوشهر در پاییز بهتر است روی مکانهایی تمرکز کنید که امکان گشتوگذار در فضای باز دارند. پاییز همچنین برای رفتن به برخی مناطق طبیعی استان مناسبتر است. برای مثال، جنگلهای حرا در منطقه نایبند یکی از زیستبومهای ارزشمند جنوب ایران هستند.
13. جاهای دیدنی بوشهر در زمستان
زمستان هم میتواند بهترین زمان سفر به شهر بوشهر باشد. چون هوای گرم جنوب در این فصل ملایمتر میشود و امکان پیادهروی طولانیتر در بافت تاریخی و ساحل فراهم است. اگر اهل قدمزدن کنار دریا هستید، عصرهای زمستانی بوشهر حالوهوای متفاوتی دارند البته بهتر است یک لباس گرم و سبک با خود داشته باشید و شرایط دریا را هم بررسی کنید؛ چون بعضی روزهای زمستانی میتواند بارانی و بادخیز باشد.
14. جاهای دیدنی بوشهر در تابستان
داستان تابستان متفاوت است. بوشهر در تابستان گرم و مرطوب است و اگر تحمل گرما برایتان سخت است، سفر تفریحی در این فصل را توصیه نمیکنیم. اما این به معنی غیرممکن بودن سفر تابستانی نیست. اگر در این فصل به بوشهر رفتید، میتوانید برنامه را جابهجا کنید و برنامه بازدید از جاهای دیدنی بوشهر را جا به جا کنید:
- صبح زود: دیدن طلوع آفتاب از ساحل خلیج فارس
- ظهر: استراحت یا وقت گذرانی در محیطهای سرپوشیده و خنک
- عصر و شب: ساحلگردی و کافه گردی در بافت تاریخی شهر
14. جاهای دیدنی بوشهر کوچه ننه معصومه
در جستجوی جاهای دیدنی بوشهر کوچه ننه معصومه بسیار تکرار میشود. اگر هدف شما عکاسی و دیدن بخش متفاوتی از بافت شهری بوشهر است، میتوان این کوچه را در برنامه پیادهگردی قرار داد.
این کوچه به فضای متفاوت و نقاشیهای دیواریاش شهرت پیدا کرده است. البته در گذشته وضعیت مناسبی نداشت، اما «نسا چکیدهخون» که در بوشهر با نام ننه معصومه شناخته میشود، با نقاشیهایش چهره کوچه را تغییر داد و آن را به نقطهای برای تماشای هنر شهری تبدیل کرد.
بخشی از نقاشیها حالوهوای آفریقایی دارد و همین رنگ و تصویر، فضای کوچه را از کوچههای معمولی بافت شهری بوشهر جدا کرده است.
16. جاهای دیدنی اطراف بوشهر
اگر چند روز بیشتر وقت دارید، بهتر است فقط در مرکز شهر نمانید. ما در این قسمت مقاله میخواهیم جاهای دیدنی اطراف بوشهر را به شما معرفی کنیم:
گنبد نمکی جاشک
کنبد نمکی جاشک یکی از متفاوتترین جاذبه های طبیعی بوشهر است. صفحه UNESCO World Heritage Centre درباره «Salt Domes of Iran» این پدیده را در میان گنبدهای نمکی مهم ایران معرفی میکند و درباره ویژگیهای زمینشناسی، فرایند شکلگیری و پدیدههایی مثل غارهای نمکی، آبشارهای نمکی و یخچالهای نمکی توضیح میدهد.
- جایگاه جهانی: در فهرست میراث طبیعی پیشنهادی یونسکو
- مهمترین ویژگیهای ظاهری: بهدلیل وجود نمک و کانیهای مختلف، سطحی به رنگهای سفید، زرد، نارنجی و خاکستری دارد.
- ابعاد: حدود ۱۲ کیلومتر طول، ۴.۵ کیلومتر عرض دارد.
- ارتفاع: بلندترین بخش گنبد حدود ۱۳۵۰ متر است.
- مناسب برای: طبیعتگردی، عکاسی از مناظر زمینشناسی
- آدرس: حدود ۱۴۴ کیلومتر جنوبشرقی بندر بوشهر بین شهرستانهای دیر و دشتی
بندر سیراف
سیراف یکی از مهمترین بنادر تاریخی ساحل خلیج فارس است. این بندر در دوره ساسانی مرکز مهم تجارت دریایی بود. سیراف آنقدر ارشمند است که میتواند موضوع یک سفر مستقل باشد. بنابراین اگر به تاریخ بنادر علاقه دارید، بهتر است از کنار آن ساده نگذرید.
بر اساس مقاله David Whitehouse که در سایت دانشگاه کمبریج منتشر شده، مهمترین ویژگیهای سیراف را میتوان خیلی خلاصه اینطور بیان کرد:
- قدمت: دوره ساسانی
- مهمترین دوران رونق بندر سیراف: قرنهای ۹ و ۱۰ میلادی
- ویژگیهای معماری: خانههای چندطبقه و مجلل که نشان میدهد شهر سیراف بسیار ثروتمند و پررونق بوده است.
- تبادلات تجاری: هند، چین، جنوبشرق آسیا و شرق آفریقا
- قبرستانهای صخرهای: بخشی از محوطه شامل گورستانهایی است که در دامنه و صخرههای اطراف شهر ایجاد شدهاند.
- آدرس: حدود ۲۴۰ کیلومتر به سمت جنوب بوشهر بین بندر کنگان و عسلویه
جزیره خارک
خارک یکی از جزایر خلیج فارس در استان بوشهر است. اهمیت خارک فقط به طبیعت آن محدود نیست و موقعیت تاریخی و اقتصادی آن نیز باعث شده جایگاه ویژهای در منطقه داشته باشد.
- ویژگی تاریخی: محوطههای باستانی متعدد، گورستان و سنگنوشتههای تاریخی
- ویژگی طبیعی: ساحل صخرهای و چشماندازهای دریایی خارک
- ویژگی اقتصادی: یکی از مهمترین پایانههای صادرات نفت ایران
- مسافران بدانند: به دلیل اهمیت نفتی و نظامی جزیره، دسترسی و بازدید از همه بخشهای خارک آزاد و مشابه یک مقصد گردشگری معمولی نیست.
- جزیره خارک کجاست: حدود ۳۸ کیلومتری شمالغربی بندر بوشهر
جنگلهای حرا
در بخشهایی از ساحل استان بوشهر، بهویژه محدوده نایبند، جنگلهای حرا وجود دارند. گونههای مانگرو در آب شور رشد میکنند و این زیستبوم محل زندگی و تغذیه گونههای مختلف پرندگان، ماهیها و دیگر جانوران است. این منطقه برای کسی که دنبال چهره متفاوتی از جنوب ایران است، جذابتر از یک ساحل معمولی خواهد بود.
برنامه پیشنهادی برای دیدن جاهای دیدنی بوشهر
اگر دو روز بیشتر زمان ندارید، این برنامه از نظر تیم آفتاب کلوت منطقیتر از تلاش برای دیدن همه چیز است:
- روز اول: بازدید از بوشهر قدیم
بافت تاریخی ← عمارت دهدشتی ← عمارت گلشن ← بازار قدیم ← موزه دریانوردی ← ساحل
بنابراین برنامه روز اول بیشتر روی تاریخ و معماری شهر تمرکز دارد.
- روز دوم : بازدید اطراف بوشهر
ریشهر ← ساحل ← گشت عصرگاهی در شهر
اگر روز سوم هم فرصت دارید، میتوانید به جای فشرده کردن برنامه، یک سفر جداگانه به سیراف یا یکی از جاذبههای طبیعی استان داشته باشید. ما در آفتاب کلوت زحمت برنامهریزی سفر را برعهده گرفتهایم و بهترین تورهای بوشهر را برایتان تدارک دیدهایم؛ با ما همسفر شوید و بوشهر را تمام و کمال ببینید.
سخن پایانی؛ بوشهر را چطور ببینیم؟
با خواندن این مقاله متوجه شدهاید که جاهای دیدنی بوشهر فقط به چند عمارت قدیمی و ساحل خلاصه نمیشوند. اگر اولین بار است که به بوشهر سفر میکنید، از بافت تاریخی شروع کنید، عمارتهای دهدشتی و گلشن را ببینید، سری به بازار قدیم بزنید و حتما موزه دریانوردی را از دست ندهید. بعد از آن، ریشهر و ساحل را در برنامه قرار دهید.
اگر چند روز بیشتر وقت دارید، سیراف، گنبد نمکی جاشک، جنگلهای حرا و جزیره خارک میتوانند بخش طبیعی و تاریخی سفر را کامل کنند.
مطمئن باشید که سفرتان به شهر بوشهر شما را علاقهمند به جنوب ایران میکند. پس برای پاسخ به این علاقه وسوسهانگیز و زیبا حتما تورهای جنوب آفتاب کلوت را ببینید و برای سفرهای آیندهتان برنامهریزی کنید.
