کلوت

Aftab Kalout Eco Tour & Travel co

تخت سلیمان

شیز، جایگاه آشتی آب و آتش, نگدارنده نسل زرتشت.
در 45 کیلومتری شمال شرقی شهرستان تکاب،در دره ای سرسبز در ارتفاع 3000 متری تخت سلیمان یا شهر گنجک (شیز) آسوده است. اینجا همان جاییست که بر اساس اسناد کهن تاریخی زادگاه زرتشت است. در نوشته های پهلوی به نام «گنجک» خوانده شده؛ و عرب ها آن را «شیز» گفته اند, تاریخ نگاران رومی و یونانی «گزکا» و حمدالله مستوفی آن را به زبان مغولان «ستوریق»  نوشته اند. اکنون ما این مجموعه را با نام تخت سلیمان می شناسیم.
همه آثار مجموعه تخت سلیمان داخل یک حصار قرار دارند. حصار بیرونی که از سنگ لاشه ساخته شده به ضخامت 5 متر و ارتفاع 14 متر است. دور تا دور حصار 38 برج دفاعی مخروطی شکل ساخته شده است. بنای حصار بیرونی متعلق به دوره ساسانی است و در دوره ایلخانی مرمت شده است. دو دروازه ساسانی ، یکی در شمال و دیگری در جنوب، در محور دریاچه و آتشکده ساخته شده است . دریاچه ای عمیق به شکل بیضی ناقص که حداکثر عمق آن بالغ بر 110 متر است ، به صورت یک چشمه جوشان از طبقات تحت الارضی فوران می کند و طبق محاسبات انجام شده در هر ثانیه 100 لیتر آب از دل آن می جوشد. آب دریاچه به وسیله دو جوی سنگی از تخت سلیمان جریان یافته و زمین های اطراف را مشروب می سازد؛ اما به دلیل املاح زیاد  برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نیست. رسوب های حاصل از این املاح در طی قرن ها لبه دریاچه را تغییر شکل داده است. این دریاچه به صورت کاسه ای گود، در حدود 1 متر از سطح زمین های اطراف پایین تر قرار  دارد.


آثار بناهای دوره‌های  اشکانی و ساسانی و ایلخانان مغول در این محل یافت شده است که  مهم‌ترین آن ها آتشکده و تالارهای دوره ساسانی است. برخی آثار ساسانی دیگر نیز در کوه بلقیس و زندان سلیمان در نزدیکی این مجموعه ساخته شده است.
دریاچه افسانه ای  تخت سلیمان در تمام طول سال از نعمت آب بهره مند است. آب دریاچه به وسیله دو جوی سنگی از تخت سلیمان جریان یافته و زمین های اطراف را مشروب می سازد ؛ اما به دلیل املاح زیاد  برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نیست. رسوب های حاصل از این املاح در طی قرن ها لبه دریاچه را تغییر شکل داده است . این دریاچه به صورت کاسه ای گود، در حدود 1 متر از سطح زمین های اطراف پایین تر قرار  دارد و تا کنون کسی نتوانسته به عمق آن دست پیدا کند. این دریاچه چنان عجیب است که انگار مجهز به یک سیستم قوی اندازه گیری حجم آب است و در هر ثانیه 100 لیتر آب از آن خارج می شود. ابعاد آن 120× 80 متر می باشد. زرتشتیان معتقدند که قرار است دختری پانزده ساله در آن شنا کند و از نطفه زرتشت که سالهاست در آن دریاچه نگهداری می‌شود، باردار شود تا منجی بشر دین زرتشت(سوشیانت) زاده شود و انسان را از جهل و گناه برهاند.


در زمان ساسانیان، ایرانیان سه آتشگاه بزرگ و برجسته داشتند. نام آتش‌هایی که در این آتشگاه‌ها نگهداری می‌شد یکی بُرزین مهر به معنای آتش عشق والا و ویژه برزیگران بود که در نزدیکی نیشابور خراسان جای داشت. دیگری فربغ بود به معنای آتش فرّ ایزدی که در کاریان فارس و ویژه موبدان و بلندپایگان بود و سومی گُشَسب که در تکاب آذربایجان قرار داشت. آتشگاه آذرگشسب ویژه زرتشیان بود و در شهر و محلی بنام شیز یا گَنجَک بر روی کوه اَسنَوند قرار داشت. آذرگشسب به معنای آتش اسب نر است. بر اساس افسانه‌های ایرانی این آتشگاه بدین علت چنین نامیده شده است که کیخسرو به هنگام گشودن بهمن دژ در نیمروز با تیرگی شبانه که دیوان با جادوی خود پدید آورده بودند روبرو شد. آنگاه آتشی بر یال اسب وی فرود آمد و جهان را دگر باره روشن کرد. کیخسرو پس از پیروزی و گشودن بهمن دژ، به پاس این یاوری اهورایی، آتش فرود آمده را آنجا بنشاند و آن آتش و جایگاه به نام آتش اسب نر (گشسب یا گشنسب) نامیده شد. 
علاوه بر آن در میان برج و باروی سنگی, آثار معماری خاص مانند چهار طاقی آتشکده و سازه های آیینی وابسته بدان، نیایشگاه آناهیتا،کاخهای دوران ساسانی و ساختمان هایی مربوط به سلاطین ایلخانی قرار دارد. برج و باروى مدور شکل تخت سلیمان بر اساس شهر سازى اشکانی (پارتی)- ساسانى ساخته شده است. معمارى این برج به معمارى شهر هاى هترا(پایتخت اشکانیان)، تیسفون و شهر فیروزآباد فارس شبیه است. در این دوران چون برج و بارو ها حالت دفاعى داشته اند به صورت مدور ساخته مى شدند تا سربازان هر برج به سایر برج دید داشته باشند.


در سمت شمال غربی دریاچه تخت سلیمان، ایوان رفیع ساسانی ، معروف به « ایوان خسرو» ، با مصالح آجر قرمز و ملات ساروج ساخته شده است . در حال حاضر از این ایوان جز قسمت هایی از دیوار آن باقی نمانده است . قطر دهانه ایوان 5/18 متر و عمق آن 20 متر است .در مرکز مجموعه به سمت شمال تخت سلیمان ، آتشکده بنا شده است . در حد فاصل آتشکده و دروازه شمالی ، راهروها و حیاط های چندی به چشم می خورند که آتشکده آذرگشنسب و اطاق و راهرو و دیواره های ستون دار، آن را در بر گرفته اند. 
کوه زندان ( کوه بلقیس و زندان سلیمان ) و قله کله قندی در 5 کیلومتری تخت سلیمان واقع شده است، که در کمرکش آن آثار معماری هزاره اول قبل از میلاد از سنگ و ملات ساروج وجود دارد . 
بیرون تخت سلیمان جوی سنگی بزرگی قرار دارد که حدود 300 متر طول و 4 متر در ارتفاع است و شکل استثنایی آن که به هیئت یک اژدهای خفته است ، توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کند . 
تخت سلیمان مأوای آتش شاهی و سلحشوران و نماد وحدت سرزمین ایران باستان بود ؛ هرپادشاه ساسانی به محض جلوس بر تخت سلطنت می بایستی از تیفوس تا آنجا را پیاده طی می کرد . اما امروز با گذر از زمان از لابه لای کوه ها قلعه باشکوهی را نظاره گر هستیم که صدای آب آن به میهمانان خوشامد می گوید ؛ همان قلعه ای که اسکندر در پای و باروی آن شمشیر بر زمین نهاد و سنگ هیچ منجنیقی به داخل تخت سلیمانش  راه نیافت . 
تخت سلیمان وسیع ترین تاسیسات مذهبى و اجتماعى مجموعه مربوط به دوره ساسانى است که تاکنون شناسایى و از زیر خاک بیرون آورده شده است. این مجموعه عظیم که در جنگ هاى ایران و روم در زمان خسرو پرویز به شدت آسیب دیده بود، دیگر رمق تجدید حیات نیافت اما تا قرن ۴ هجری.قمرى تعداد اندکى از معتقدان آئین باستان ایران در این محل اسکان داشته و آتشکده نیز در مقیاس کوچکترى مورد استفاده بوده است.
تخت سلیمان علاوه بر قدرت اعجاب آور خود از نظر معنوی نیز جاذبه دارد و یکی از مراکز انرژی زمین می باشد که در ایام بخصوصی از سال این انرژی بیشتر می باشد.



فلسفه ریختن اشیای نذری به درون آب بدان جا بر می گردد که موبدان زرتشتی بر این باور بودند که دریاچه متعلق به ناهید (آناهیتا) الهه آبها؛ بوده، بنابراین ریختن اشیاء نذری به داخل آن اصولا به منظور حفظ این اشیاء به وسیله صاحب آن تلقی می شده و جایز و مباح بوده است. 
شاید این دریاچه گنجینه ای عظیم و ثروتی کهن برای فرزندان این سرزمین باشد تا در نسل های آینده بدان دست یابند.
این محوطه در سال 2003 به عنوان چهارمین اثر ایران در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسید.




طراحی سایت توسط کاسپید