بلخ و قونیه هیچ جغرافیای مشترکی با یکدیگر ندارند. یکی در کشور افغانستان واقع است و دیگری در ترکیه! اما آیا تا به حال از خود پرسیدهاید که چرا یکی از بزرگترین شاعران و عارفان جهان، مولانا جلالالدین بلخی، در قونیه ترکیه آرام گرفته است؟ چرا راز خانه مولانا در قونیه چیست و چرا باید یک شاعر اهل بلخ کیلومترها دورتر از زادگاهش به خاک سپرده شود؟ اگر اهل ادبیات و عرفان باشید حتما این سوالات کنجکاوتان کرده است. پس با ما بیایید تا شما را با تور قونیه به یک سفر پر رمز و راز ببریم؛ سفری که پرده از راز آرامگاه مولانا در قونیه برمیدارد و شما را به مرکز معنوی میلیونها دل عاشق و عارف میبرد. آمادهاید تا وارد جهان شگفتانگیز مولانا شوید؟
قونیه کجاست و چرا به خانه و آرامگاه مولانا تبدیل شد؟
تمام ماجرای این سفر در قونیه اتفاق میافتد. جایی در جنوب غربی ترکیه که زمانی پایتخت سلجوقیان روم بود. اما یک اتفاق مهم، سرنوشت این شهر را تغییر داد و آن را به کعبه عارفان و عاشقان جهان تبدیل کرد. آن اتفاق مهم و سرنوشتساز چه بود؟
در حدود سال 1213 میلادی، کودکی از شهر بلخ به قونیه مهاجرت کرد. پدر این کودک بهاءالدین ولد یکی از عالمان و صوفیان برجسته دوران خود بود که در زمان حمله مغول و به دعوت شاه سلجوقی به قونیه کوچ کرد. نام این کودک «جلالالدین محمد» بود که بعدها تحت تاثیر پدر عارف خود، یکه تاز دنیای شعر و عرفان شد. تا جائیکه تا امروز سفر به قونیه و بازدید از آرامگاه مولانا در قونیه در بین علاقمندان ادبیات و عرفان طرفداران زیادی پیدا کرده است.
| مشخصات اصلی آرامگاه و خانه مولانا در قونیه | |
| آرامگاه مولانا کجاست | شهر قونیه، ترکیه |
| آدرس | منطقه کاراتای قونیه، محله عزیزیه، خیابان مولانا |
| نوع بنا | آرامگاه و موزه مولانا |
| معمار | معمار ایرانی، بدرالدین تبریزی |
| سبک معماری | معماری عثمانی و سلجوقی |
| بخشهای داخلی | اتاق آرامگاه، سالن سماع، موزه، سلول دراویش متشکل از ۱۷ اتاق کوچک |
| تعداد مقبرهها | حدود ۶۵ قبر شامل قبر مولانا در قونیه، پدر مولانا، پسرش، همسر و مریدان این شاعر |
| مراسم مهم | مراسم بزرگداشت مولانا که به نام «شب عروس» یا «شب عُرس» شناخته میشود. |
اگر شما هم از طرفداران مولانا هستید و عاشق داستانهای عرفانی هستید، آفتاب کلوت این شانس را در اختیار شما قرار میدهد که یک سفر آگاهانه و کاملا بینقص را به قونیه تجربه کنید. این سفر با همراهی یکی از اساتید ادبیات و عرفان انجام میشود و روایتهای ناگفتهای از شمس و مولانا دارد. پس این فرصت را از دست ندهید و برای خرید تور قونیه عجله کنید!
مسیر دسترسی به آرامگاه مولانا در قونیه
آرامگاه مولانا مهمترین جاهای دیدنی قونیه ترکیه است. این مکان عرفانی در محله عزیزیه قونیه واقع شده است و دسترسی راحتی از طریق تاکسی و اتوبوس دارد. اگر اهل تاکسی سواری هستید که باید بدانید که تاکسیهای قونیه ترکیه برای گردشگران اصلا اقتصادی نیستند، اما اتوبوسهای قونیه گزینه ارزانتری محسوب میشوند و شما میتوانید از هر کجای شهر با اتوبوس خود را به خانه مولانا برسانید. تصویر زیر آدرس آرامگاه مولانا در گوگل مپ را نمایش میدهد.
در نظر داشته باشید که از هر نقطهای از ترکیه امکان سفر به قونیه وجود دارد. برخی سفر هوایی را انتخاب میکنند، اما طرفداران تور ارزان قونیه ترکیه طرفدار سفر زمینی هستند. ما در مقاله سفر زمینی به قونیه اطلاعات مفیدی در اختیارتان قرار دادیم که میتوانید مطالعه کنید.
ماجراهای خانه مولانا در قونیه
خانه مولانا در قونیه به باغ رز یا «ارم باغچه» معروف است. این خانه هدیهای ارزشمند از پادشاه سلجوقی به پدر مولانا بود که بعدها به محل سکونت و آرامگاه پدر مولانا تبدیل شد و پس از درگذشت مولانا، او نیز در کنار پدر دفن گردید. ارم باغچه یا باغ رز نه تنها مکانی فیزیکی برای آرامش مولانا، که محل مهم اتفاقات مهمی در زندگی او بوده است. اتفاقاتی که که هر کدام نشانهای از زندگی عرفانی و تأثیرگذاری اوست:
- ملاقات با شمس تبریزی: یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین داستانهای باغ رز، دیدار مولانا با شمس تبریزی است. این دیدار باعث تحول عمیقی در زندگی مولانا شد و دورهای شگفتانگیز در شعر و عرفان او را به وجود آورد.
- مجالس سماع مولانا: خانه مولانا نه تنها محل زندگی بلکه مرکزی برای برگزاری مجالس سماع و رقص عرفانی بود. هنوز هم تا امروز مراسم رقص سماع مولانا را وسیلهای برای ارتباط با خدا و رسیدن به حالت معنوی میدانند.
- محل تدریس و نگارش آثار بزرگ: مولانا در همین خانه به تدریس عرفان و دین میپرداخت و بسیاری از آثار مهم ادبی و عرفانی خود از جمله بخشهایی از مثنوی معنوی را در این مکان نوشته است.
- آرامگاه خانواده و مریدان: پس از درگذشت مولانا و پدرش، این خانه و باغ رز به آرامگاهی تبدیل شد که همراه با آرامگاه مولانا، مریدان و فرزندانش نیز در آن دفن شدند.
تاریخچه ساخت آرامگاه مولانا در قونیه
خانه مولانا در قونیه روند تاریخی طولانی را از سر گذراند. جالب است بدانید که این بنا با هنرنمایی یک معمار تبریزی آراسته و زیبا شد و امروزه همه آن را یکی از آثار فاخر هنر اسلامی میشناسند. در ادامه تاریخچه بنا را بهصورت گزیده و مختصر آوردهایم:
- سال 1273 میلادی: مولانا در تاریخ ۱۷ دسامبر (۲۶ آذر) درگذشت و در باغ گل رز که همان محل سکونتش بود، دفن شد.
- سال 1274 میلادی: یک سال پس از فوت مولانا، مریدان به همراه پسر او، آرامگاهی استوانهای شکل با گنبد مخروطی فیروزهای رنگ ساختند. این بنای ارزشمند توسط یک معمار ایرانی بهنام بدرالدین تبریزی، طراحی و ساخته شد.
- سالهای 1481 تا 1512 میلادی: آرامگاه بازسازی و توسعه یافت، گنبد با کاشیهای لاجوردی تزئین شد و وسعت بنا به بیش از ۱۸ هزار متر مربع افزایش یافت.
- سال 1926 میلادی: به فرمان آتاترک آرامگاه به موزه تبدیل شد و در سال بعد بهطور رسمی افتتاح گردید.
- سال 1954 میلادی: موزه مولانا بهصورت رسمی به مرکز فرهنگی، معنوی و تاریخی ترکیه شناخته شد.
نگاهی به جزئیات کمتر شناخته شده معماری آرامگاه مولانا
معماری خاص آرامگاه مولانا و نکات جذاب کمتر دیده شده آن به شرح زیر است:
- گنبد فیروزهای مخروطی شکل: این گنبد حدود ۲۵ متر ارتفاع دارد که به نام «کوبه حدرا» (Green Dome) شناخته میشود. همچنین روی چهار ستون استوار است و شکل آن برگرفته از کلاه صوفیان است.
جزئیات کمتر شناخته شده: معمار ایرانی، بدرالدین تبریزی، با الهام از دوازده امام شیعی، از ۱۲ تکه سفالی در ساخت این گنبد استفاده کرده است.
- سبک معماری: معماری بنا ترکیبی از سبکهای سلجوقی و عثمانی است که تلفیقی از هنر اسلامی، ایرانی و ترکی را به نمایش میگذارد.
جزئیات کمتر شناخته شده: تزئینات دیوارها شامل کتیبههای زیبای خطاطی اسلامی به سبک ثلث و نسخ است که آیات قرآن و اشعار مولانا را به زیبایی به نمایش میگذارد.
- مقبرهها: حدود 65 قبر در این آرامگاه وجود دارد که قبر مولانا در قونیه و پسرش در مرکز گنبد قرار گرفته است.
جزئیات کمتر شناخته شده: قبرها به شکل کلاه درویشان و صوفیان ساخته شده و پارچههای زرکوب و مخملی با آیات قرآن روی آنها کشیده شده است.
- چشمه تزکیه: حوضچهای در وسط حیاط است که به نام «چشمه تزکیه» معروف است. بازدیدکنندگان اعتقاد دارند آب آن طهارت روح و جسم میآورد.
جزئیات کمتر شناخته شده: برخی اعتقاد دارند که شستن صورت و دستها با آب چشمه تزکیه باعث طهارت معنوی میشود تا برای آغاز زندگی نو و پاک پس از زیارت آماده شوند.
- حجرههای مریدان: بخشهایی از آرامگاه مولانا در قونیه به حجرههای مریدان و سماع خانه اختصاص دارد. این بخشها معماری ساده ولی معنوی دارند و با پنجرههای قوسدار و درهای چوبی منبت کاری شده، تزئین شدهاند.
جزئیات کمتر شناخته شده: مراسم سماع در سماع خانه برگزار میشود و محل نگهداری لباسها و کلاه مولانا، شمس تبریزی و سلطان ولد است.
راز محبوبیت آرامگاه مولانا در قونیه چیست؟
پاییز که فرا میرسد، همه عاشقان عرفان و صوفیگری به یک مقصد سفر میکنند، به قونیه! از لحظهای که وارد این شهر میشوید، مردمی از فرهنگهای مختلف را میبینید که بدون توجه به تفاوتهایشان در یک مسیر قدم میگذارند، خانه و آرامگاه مولانا. اما راز این محبوبیت چیست؟
- راز اول: در آرامگاهی که قبر مولانا در قونیه در آن قرار دارد فضای همزیستی و تساهل فرهنگی حاکم است. چون این مکان تجلیگاه صلح و تحمل است، نه صرفاً مکانی صرفاً مذهبی.
- راز دوم: بازدید از این بنا فقط جاذبه تاریخی ندارد بلکه تجربیات عمیقی از آرامش، آشکارسازی درون و تحول روحی را برای شما ایجاد میکند.
- راز سوم: اشعار، فلسفه و عرفان مولانا از سوی میلیونها نفر در سراسر جهان خوانده و پذیرفته شده است. این امر آرامگاه او را به مرکزی فراتر از مرزهای ملی و دینی تبدیل کرده که نمادی از عشق، وحدت و انساندوستی است.
- راز چهارم: این آرامگاه است میزبان معروفترین مراسم عرفانی سماع و دراویش در جهان است.
سخن پایانی
این سفر مجازی به قلب عرفان و صوفیگری در ترکیه به پایان رسید. حالا شما بیشتر از همه میدانید که تور قونیه چه تجربه عمیقی از معنویت و آرامش براتان به ارمغان میآورد. اما راستش شنیدن کی بود مانند دیدن؟ باید بروید، ببینید و تجربه کنید تا معنای واقعی عرفان مولانا را درک کنید. پس وقتش است تا دیر نشده برای این سفر معنوی، فرهنگی و هنری آماده شوید. خرید تور قونیه و بازدید از قبر مولانا در قونیه ، فرصتی است که نباید از دست دهید. مطمئن باشید این متفاوت ترین، ارزانترین تور خارجی شما خواهد بود. آفتاب کلوت منتظر شماست!
