میتوان روح بوشهر را در یک بشقاب جای داد! باور نمیکنید؟ آشپزی بوشهری تلفیقی از تمامی طعمهای جنوبی است و بخش قابل توجهی از میراث فرهنگی این خطه از خاک ایران را در خود جای داده است. غذاهای بوشهری بوی دریا و عطر ادویه میدهند و آینه تمام نمای مردم خونگرم و مهماننواز بوشهر هستند. برای همین است که فراتر از یک وعده غذایی به شمار میآیند.
همه میدانند که غذاهای بوشهر اصالت دارند. فرهنگ آشپزی حاکم بر این غذاها طوری مواد اولیه را با یکدیگر ترکیب میکند که طعمی جادویی به آن میبخشد. ماهیهای تازه خلیج فارس، تمر هندی و انواع ادویههای خاص، ترکیبی از طعمهای دریایی و عطرهای شرق را در هر لقمه جای داده است. ما در تور بوشهر شما را با گنجینههای آشپزی بوشهر آشنا میکنیم اما قبل از سفر بهتر است بدانید که هر غذا چه داستانی را روایت میکند.
معروفترین غذاهای بوشهری کدام هستند؟
در این بخش به معروفترین غذاهای بوشهر میپردازیم. غذاهایی که هر گردشگری باید آنها را امتحان کند و میتواند بعد از سفر خود فرهنگ آشپزی بوشهری را به آشپزخانه خود بیاورد. پس در ادامه ما را همراهی کنید تا بهترینها را به شما معرفی کنیم.
قلیه ماهی بوشهری
مگر میشود به بوشهر بروید و قلیه ماهی را امتحان نکنید؟ امکان ندارد! چون یکی از خوشمزهترین و اصیلترین خوراکیهای این دیار است که البته در پهنه گسترده جنوب ایران طبخ میشود. فرق قلیه ماهی بوشهر با هرمزگان در چیست؟
- قلیه ماهی بوشهری از ماهیهایی مانند سرخو، همار یا سنگسر استفاده میشود. چون گوشت نسبتاً سفت و طعم خاصی دارند. همچنین این غذا «قلیه مُی» نیز نامیده میشود و با تمر هندی، سبزیهای معطر (گشنیز و شنبلیله) و ادویههای جنوب تهیه میشود.
- قلیه ماهی که در بندرعباس، قشم، هرمز و هنگام طبخ میشود از ماهی شیر و زبیدی تشکیل میشود. همچنین معمولاً پرادویهتر از بوشهر است و میزان فلفل قرمز آن بیشتر است تا طعم تند و گرم جنوب را به خوبی نشان دهد. علاوهبر این، نوع تمر هندی آن متفاوت است و از مقداری رب قرمز در آن استفاده میشود.
برای تجربه لذت واقعی از تفاوتهای قلیه ماهی بوشهری و قلیه ماهی قشم، سفر به قشم را از دست ندهید. این تفاوتها هرکدام داستانی از دریای جنوب و سبک زندگی مردمان آنجا را روایت میکنند و فرصتی است تا این طعمهای متنوع را به شکل اصیل و تازه تجربه کنید و از فرهنگ بینظیر غذایی جنوب ایران لذت ببرید. هر لقمه از قلیه ماهی قشم، دعوتی است به کشف دنیایی از طعمها و عطرهای بیمثال.
طرز تهیه قلیه ماهی بوشهر
مراحل زیر را برای طبخ قلیه ماهی بوشهری انجام دهید:
- آماده سازی تمرهندی و ماهی: برای طبخ قلیه ماهی بوشهر ابتدا باید ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم تمر هندی را در آب گرم به مدت یک ساعت خیس کنید. سپس عصاره آن را از صافی رد کنید و با یک قاشق آرد مخلوط نمایید تا مایه یکدست شود. ماهی را پس از تمیز کردن به قطعات متناسب خرد کرده و با نمک، فلفل قرمز و کمی زردچوبه مزهدار کنید و نیم ساعت کنار بگذارید.
- طبخ سبزیجات: در ادامه نوبت به طبخ سبزیجات معطر قلیه ماهی میرسد. پیاز ریز خرد شده را با کمی روغن تفت دهید تا سبک شود، سپس سبزی قلیه ماهی که ترکیبی از گشنیز و شنبلیله به نسبت چهار به یک است را اضافه کرده و با ادویههای مخصوص قلیه ماهی، فلفل قرمز و نمک، به آرامی تفت دهید تا سبزی سرخ شده و رنگ آن تیره شود. سیر رندهشده را کمی با زردچوبه تفت داده و به سبزیها اضافه کنید.
- اضافه کردن تمرهندی و ماهی به سبزیجات: بعد از سرخ شدن سبزی و پیاز، عصاره تمر هندی را به قابلمه اضافه کنید و کمی آب (حدود یک لیوان) بریزید و اجازه دهید به جوش آید. سپس تکههای ماهی را به آرامی در خورشت قرار دهید و در قابلمه را نیمباز بگذارید تا ماهی له نشود. خورشت را به مدت ۴۵ دقیقه تا یک ساعت روی حرارت ملایم بپزید تا جا بیفتد و روغن بیندازد.
قلیه میگو
طرز تهیه قلیه میگو در غذای بوشهری مشابه قلیه ماهی است. معمولا این غذا برای مهمانان بسیار بلندمرتبه سرو میشود و جزء خوراکهای مجلسی بهشمار میآید. فقط توجه داشته باشید که میگو را زیاد تفت ندهید تا سفت نشود. همچنین سبزی قلیه را میتوانید بهصورت خشک نیز استفاده کنید.
ته انداز ماهی
شباهت بسیار زیادی با ته چین مرغ دارد و به «مدفونه ماهی» نیز معروف است. بهدلیل عطر و طعم خاص دریایی و ادویههایی که دارد یک غذای مجلسی محسوب میشود. مواد اولیه این غذا شامل فیله ماهی، ادویههای متنوع مخصوص ماهی مثل زردچوبه، پاپریکا، فلفل سیاه و قرمز، پیاز خلالی، سیر، سبزیهای معطر، کشمش، رب تمر هندی و روغن است. همچنین ماهی پیش از دم کشیدن میتواند مزهدار و کمی سرخ شود تا عطر و طعم غنیتری پیدا کند.
طرز تهیه ته انداز ماهی
برای طبخ غذای ته انداز ماهی مراحل زیر را انجام دهید:
- ماهی را تمیز و مزه دار کنید.
- ماهیها را به قطعات کوچک تبدیل کرده و در روغن سرخ کنید.
- برنج را آبکش کرده و با سبزیجات معطر (گشنیز، شوید و شنبلیله) مخلوط کنید.
- ماهیها را در کف قابلمه بچینید و سبزی پلو را روی آن بریزید.
ماهی شکم پر بوشهری
این غذا معمولا با ماهی حمام، ماهی سنسگر و یا حلوای سیاه درست میشود که همراه با ادویه، سیر و شنبلیله طبخ میشود. همچنین در این غذا از زرشک، پیاز و کشمش هم برای پر کردن محتویات درون شکم ماهی استفاده میشود. در گذشته از رشتههای نازک برگ درخت خرما برای بستن شکم ماهی استفاده میکردند که البته امروزه رواج کمتری دارد. سپس ماهی شکم پر در ماهیتابه سرخ میشود. توصیه میشود ماهی شکم پر بوشهری را با رشته پلو یا سبزی پلو سرو کنید و در کنار آن حتما ترشیهای جنوب را قرار دهید.
دمپخت ماهی (لخ لاخ)
اگر یکی از طرفداران غذای تند هستید، لخ لاخ را حتما امتحان کنید. این غذا از ترکیب ماهی شیر، فلفل تند، تمبرهندی، سبزیجات معطر، لوبیا سفید و برنج طبخ میشود و یک نوع دمپختک به شمار میآید. همچنین یک غذای مقوی محسوب میشود و این فرصت را در اختیارتان قرار میدهد تا طعم جدیدی را تجربه کنید.
طرز تهیه دمپخت ماهی (لخ لاخ)
طرز تهیه دمپخت ماهی بوشهری به این صورت است:
- ماهی تازه را پاک کنید، فیله کنید و با نمک، زردچوبه، فلفل و آبلیمو مزهدار کنید.
- پیاز نگینی خرد شده را در روغن تفت دهید تا طلایی شود، سپس سیر پوره شده را اضافه کرده و کمی تفت دهید.
- سبزی قلیه شامل شوید، گشنیز و شنبلیله را شسته و ریز خرد کنید و به پیاز و سیر اضافه کرده، تفت دهید تا آب آن بخار شود و عطر سبزیها آزاد گردد.
- آب و تمر هندی را اضافه کنید و اجازه دهید به جوش بیاید.
- ماهیها را کمی سرخ کنید.
- برنج خیس خورده را به قابلمه اضافه کرده، آن را از دیوارهها جدا کنید و در وسط جمع کنید. وقتی آب برنج تقریبا تمام شد، ماهیها را روی برنج بچینید.
- درب قابلمه را بگذارید و با حرارت کم به مدت ۳۰ تا ۴۰ دقیقه دم کنید.
- دمپخت ماهی را معمولاً با سیرترشی یا ترشیهای جنوب سرو میکنند.
قیمه بوشهری
قیمهای که در بوشهر طبخ میشود بسیار متفاوت با خورشت قیمههای معمول در سایر نقاط ایران است. این غذا علاوهبر لپه، لیمو عمانی و گوشت قرمه شده از سیبزمینی له شده نیز استفاده میشود. همچنین همراه با شکر پلو سرو میشود. حالا شکر پلو چیست؟ همان برنج زعفرانی است کمی طعم شیرین دارد. نکته متفاوت این خورشت، گوشت، لپه و سیبزمینی له شده است.
معرفی غذاهای نا شناخته شده بوشهر
غذاهای ناشناخته و کمتر معرفیشده بوشهر که ممکن است بسیاری از گردشگران و حتی بومیان کمتر با آنها آشنا باشند را در ادامه معرفی کردهایم:
- کبه بوشهری: این غذایی خاص از بلغور ریز گندم و گوشت تشکیل شده است و گردو، زرشک و بادام سرخ میشود.
- مجبوس: ریشهای عربی دارد و با ترکیب ادویه، برنج پلویی، گوجه و مرغ طبخ میشود.
- گمنه: همراه با قلیه سرو میشود و ترکیبی از آب مرغ، پیاز، بلغور گندم و روغن دارد. همچنین به آن «للک» هم میگویند و کمتر در رستورانها سرو میشود. اما مردم محلی این غذا را در کنار خورشت بسیار دوست دارند.
- رشته تپک بوشهری: غذایی ترکیبی از لوبیا چشم بلبلی، رشته محلی، کشمش، بادمجان سرخشده و پیاز فراوان که طعمی شیرین و نمکی دارد و کمتر شناخته شده است.
دسرها و خوراکیهای محلی بوشهر
دسرها و خوراکیهای محلی بوشهر بسیار متنوع و خوشمزه هستند و طعمی متفاوت از جنوب ایران را ارائه میدهند. برخی از معروفترین و کمتر شناختهشدهترین دسرها و خوراکیهای بوشهری عبارتاند از:
- رنگینک: یک دسر خوشمزه و محبوب بوشهری که از خرما، گردو، آرد و دارچین تهیه میشود. رنگینک در ماه رمضان بسیار سرو میشود و به عنوان میانوعدهای سالم و انرژی بخش شناخته میشود.
- حلوا خرمایی: این حلوا که با خرما و آرد تهیه میشود، در مجالس ختم و ماه مبارک رمضان بسیار رایج است و طعمی شیرین و دلپذیر دارد.
- حلوای سرد بندو: یکی از دسرهای خاص بوشهر که با بلغور گندم، کره آبشده و دوغ تهیه میشود. این حلوا در میان میانوعدهها بسیار محبوب است و انرژی زیادی به بدن میدهد.
- بلالیت: دسر محلی بوشهر و بندرعباس که عطر و طعم خاصی دارد. این دسر با رشته ورمیشل، شکر، گلاب، زعفران، پودر هل و کره ترکیب میشود و معمولاً در مهمانیها سرو میشود.
فرهنگ و آداب غذایی در بوشهر
همانطور که در ابتدا گفتیم فرهنگ و آداب غذایی در بوشهر، ریشه در تاریخ و طبیعت این منطقه دارد. در واقع غذا در زندگی اجتماعی مردم بوشهر نقش مهمی ایفا میکند. در دورهمیها، مهمانیها و مناسبتهای محلی، طبخ و پذیرایی از غذاهای محلی، جزئی از رسوم صمیمانه و نمایش محبت میزبانان است. در مجموع، غذا در بوشهر فراتر از خوراک صرف، نمادی از فرهنگ، مهماننوازی و زندگی اجتماعی مردم جنوب ایران است.
مهمترین رسوم و فرهنگ غذایی در بوشهر عبارتاند از:
- عنصر اصلی دورهمی و مهمانی: غذا در بوشهر نقش مهمی در جمعهای خانوادگی، دورهمیها و مراسم مختلف دارد. این مناسبتها فرصتی برای آشپزی و پذیرایی از غذاهای محلی مثل قلیه ماهی، قیمه بوشهری و دمپختک میشود و نشاندهنده محبت و احترام میزبان است.
- غذاهای دریایی محور: ماهی، میگو و سایر غذاهای دریایی به عنوان اصلیترین مواد غذایی در رژیم محلی جایگاه ویژهای دارند. آنها را در انواع خورشتها، کبابها و غذاهای بخارپز به کار میبرند که بیانگر نزدیکی مردم به دریا و تأمین غذای روزانه از منابع دریایی است.
- نقش خرما: خرما و محصولات آن، علاوه بر استفاده به عنوان دسر و شیرینی، به صورت مواد اولیه در طبخ برخی غذاهای محلی نقش دارند و به تأمین انرژی بالای مردمان منطقه کمک میکنند.
- استفاده از ادویههای بومی: ادویههایی مانند تمر هندی، لیمو عمانی، زیره، زردچوبه و فلفل قرمز و همچنین سبزیجات معطر محلی (گشنیز، شنبلیله) به غذاها طعمی خاص و متمایز میدهند که بخش جداییناپذیر فرهنگ طعمی بوشهر است.
- آداب غذا خوردن: در بوشهر، مهمانان معمولاً با دست غذا میخورند و این نوع خوردن به همدلی و نزدیکی بیشتر در جمع کمک میکند.
نتیجهگیری
تجربه ناب و منحصربهفرد طعم غذاهای بوشهری، یک دعوت ویژه برای علاقهمندان به سفر و آشپزی است. غذاهای بوشهر با ترکیب عطرهای دلنشین ادویههای خاص، طعمهای تازه غذاهای دریایی و شیرینیهای محلی مثل خرما، سفر شما را به یک تجربه شیرین و به یادماندنی تبدیل میکنند. هر لقمه این غذاها داستانی از طبیعت، هنر و زندگی به همراه دارد. پس اگر به دنبال کشف طعمهای جدید و پاک در کنار لذت سفر هستید، حتماً خوراکیهای بوشهری را بخشی از برنامه خود قرار دهید و از فرهنگ غذایی جنوبی لذت ببرید.
بوشهر یکی از بهترین مقاصد برای تورهای جنوب گردی است و آفتاب کلوت به شما قول میدهد که سفری به یادماندنی از جنوب برایتان بسازد.
