کلوت

Aftab Kalout Eco Tour & Travel co

کوه های ایران


کوه ها محل سکونت یک دهم انسان ها هستند و یک پنجم سطح خشکی های زمین را می پوشانند و در 75 درصد کشورها وجود دارند. همه ی رودخانه های اصلی جهان از سرچشمه های کوهستانی تغذیه می شوند و بر همین اساس کوه ها تأمین کننده ی بیش از نیمی از آب تازه ی جهان هستند.
کوه ها بخش هایی از سطح زمین هستند که بر اثر عوامل طبیعی تغییر شکل یافته و از زمین های مجاور خود مرتفع‌ترند. کوه ها در طول دوران زمین-شناسی تشکیل شده، تکامل یافته و هم زمان تحت تأثیر فرسایش قرار گرفته‌اند. کوه¬ها در مقیاس وسیعی متنوع‌اند و از نظر جنس، ساختمان، سن و سایر مشخصات، با یکدیگر تفاوت دارند.
کوه ها در نتیجه ی تغییرات ناگهانی در سطح زمین به وجود آمده اند که قسمت عمده ی این تغییرات نیز میلیون ها سال پیش به وقوع پیوسته اند. کوه های چین خورده از لایه های سنگی ساخته شده اند که حاصل فشارهای جانبی بر پوسته ی زمین بوده و به صورت خمیده درآمده اند. در کوه های گنبدی شکل، لایه های سنگی به علت فشار زیاد همانند گنبدهای تاولی شکل به سطح زمین رانده شده و شکل گرفته اند. کوه های چین خورده قسمت اعظم و اصلی کوه های جهان را تشکیل می‌دهند.
در موارد دیگر، مواد تشکیل دهنده ی این کوه ها مواد مذاب داخل و مرکز زمین است که با فشار زیادی از مرکز کره ی زمین بالا آمده اند ولایه های سنگی سطح زمین را بالا رانده اند. کوه های آتشفشانی از گدازه ها، خاکستر و زغال نیم سوزی به وجود آمده اند که از هسته ی مرکزی زمین خارج شده اند. قسمت اعظم کوه های ناشی از آتشفشان در زیر دریاها قرار دارند که در بعضی موارد قله ی کوه از آب بیرون آمده است.
 کوه های گسلی یا قالب در اثر شکست گسل ها در پوسته ی زمین به وجود می آیند. در این کوه ها، پوسته ی زمین به طور عرضی به صورت صدها قطعه ی شکسته در آمده و سلسله کوه هایی موازی را به وجود آورده اند. طول متوسط هر قطعه در حدود 80 کیلومتر می‌باشد.
رشته‌کوه، گروه یا زنجیره ای از کوه ها است که نزدیک یکدیگرند و توسط زمین‌های کم ارتفاع احاطه شده اند. یک رشته کوه معمولاً به وسیله رودخانه ها و گذرگاه ها از رشته کوه های دیگر جدا می شود. زمین‌های یک رشته‌کوه ممکن است پیشینه ی زمین‌شناختی متفاوتی داشته باشند. در بیشتر موارد رشته‌کوه‌ها در جهت طولی کشیده شده‌اند و در اثر عوامل زمین‌شناسی مانند حرکت قاره‌ها و فشار دو صفحه به همدیگر، پدید آمده‌اند.
کوه های ایران
کوه‌های ایران نتیجه ی حرکت‌های کوه‌زایی دوره ی سوم زمین شناسی است و عامل تشکیل آن دو عامل فشار صفحه ی عربستان به صفحه ی اوراسیایی و آتشفشان که موجب پیدایش چشمه های آب معدنی شده اند، می باشد. این تغییرات در طول سایر دوران زمین شناسی نیز ادامه داشته اند و فرسایش به وسیله آب‌های روان مهم‌ترین عامل خارجی تغییر شکل ناهمواری‌ها بوده است.
کوه‌های ایران در حدود 54 درصد از مساحت کشور را پوشانده‌اند. این کوه‌ها، ایران را به سرزمینی کوهستانی با میانگین ارتفاعی 1200 متر از سطح دریا تبدیل کرده‌اند. (کتاب کوه‌های ایران -نشر چشمه- قدرت کسراییان)
چهار رشته ی اصلی کوه‌های ایران، به کوه‌های شمالی، کوه‌های زاگرس، کوه‌های مرکزی و کوه‌های باختری تقسیم می شوند.
رشته ی شمالی یا البرز که طول آن بالغ بر به 950 کیلومتر است و مساحتی معادل 51500 کیلومتر مربع یا حدود سه درصد مساحت کشور را زیر پوشش قرار داده است، بخشی از چین خوردگی های بزرگ آلپ و هیمالیا است. این رشته از استان اردبیل شروع شده و رو به شرق از جنوب دریای خزر می گذرد و در شمال خراسان به کوه های شرقی ایران می پیوندد.
کوهای شمالی از کوه‌های آرارات در ترکیه شروع شده، به ترتیب با کوه‌های علمدار، سهند، سبلان، کوه‌های طالش، کوه‌های قافلانکوه در آذربایجان، رشته کوه‌های البرز در شمال استان تهران و قسمت جنوبی استان‌های گیلان و مازندران، کوه‌های آلاداغ، بینالود، هزار مسجد و قره داغ در خراسان ادامه یافته، در کشور افغانستان به کوه‌های هند و کش می‌پیوندد. بلندترین نقطه ی این کوه‌ها قله دماوند با 5671 متر ارتفاع است که مرتفع-ترین نقطه ی ایران نیز به حساب می آید.
رشته کوه‌های غربی که عظیم ترین و طولانی ترین رشته کوه های ایران است، از استان آذربایجان غربی آغاز می گردد و پس از عبور از استان های کردستان، همدان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و فارس و هرمزگان تا شمال تنگه هرمز ادامه می یابد و به رشته کوه های مرکزی ایران و رشته ارتفاعات مکران می پیوندد. رشته کوه های زاگرس با درازای حدود 1400 کیلومتر و عرض بین 100 تا 300 کیلومتر، مساحتی معادل 323000 کیلومتر مربع یا 20 درصد مساحت کشور را در بر گرفته است. 
رشته ی زاگرس که سراسر غرب، جنوب غرب و قسمتی از جنوب کشور را در بر می گیرد، از کوه های آرارات شروع شده و از سمت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌است و کوه‌های ساری داش، چهل چشمه، پنچه علی، الوند، کوه‌های بختیاری، پیشکوه و پشتکوه، قالیکوه، اشترانکوه و زردکوه را شامل می‌شود. بلندترین قله ی رشته کوه های زاگرس، کوه دینار یا دنا به ارتفاع 4409 متر است.
رشته کوه های مرکزی ایران در امتداد قطر بزرگ ایران یعنی از شمال غربی به سوی جنوب شرقی کشیده شده و استان آذربایجان شرقی را به کوه های سیستان و بلوچستان متصل می کنند. طول رشته کوه های مرکزی 1460 کیلومتر و عرض آن به طور متوسط 80 کیلومتر است و مساحتی برابر 143000 کیلومتر مربع را شامل می¬شوند. کوه هزار با بلندی 4465 متر مرتفع-ترین کوه این رشته به شمار می آید.
کوه های شرقی ایران، با جهت شمالی_جنوبی رشته کوه های ناپیوسته ای هستند که از شمال خراسان آغاز می شوند و در جنوب تا استان سیستان و بلوچستان و کوه های مکران ادامه می یابند. کوه تفتان با ارتفاع 3941 متر بلندترین کوه این رشته محسوب می شود. این کوه تنها آتشفشان فعال کشور است و گازهای گوگرد منتشر شده در دهانه ی آن موجب می شود دود سفید رنگی در بالای قله دیده شود. 
کوه‌های مرکزی و شرقی شامل کوه‌های کرکس، شیرکوه، کوه ‌بنان، جبال بارز، هزار، بزمان و تفتان هستند. (دایره المعارف جغرافیای ایران- عباس جعفری)
کوه ها در فرهنگ
کوه ها محل پیوند میان آسمان و زمین هستند. کوه ها سرچشمه ی نخستین آب ها و در نتیجه، موجب حاصلخیزی به شمار می‌آیند. در میان اغلب فرهنگ ها، کوه ها محل جاودان ها  و در جهان باستان کوه های مقدس بسیاری، وجود داشته اند که جایگاه خدایان بوده اند. بر اساس باور گذشتگان، کوه های مقدس مرکز زمین و محل عبور محور سراسر کیهان بوده اند. 
کوه، یکی از موضوعات مردم پسند در نقاشی‌های روی سفال و نقاشی‌های لاک اندود بر جای مانده از پیشینیان است. کوه، محل عزلت عارفان و ارتباط با خدایگان و دروازه ی بهشت بوده است. (فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب/جیمز هال/برگردان رقیه بهزادی/فرهنگ معاصر)
در ادبیات فارسی کوه ها نشانه ی استقامت و در طول تاریخ مخفی¬گاه و مأمن مبارزان و آزادیخواهان بوده است. بر اساس افسانه¬های ایران، آرش کمانگیر از کوه دماوند بالارفت تا با پرتاب تیر، مرز ایران و توران را مشخص سازد. همچنین در شاهنامه ی فردوسی، فریدون در کوه دماوند ضحاک، پادشاه ستمگر افسانه ای ایران را به بند می کشد. در کتاب خیاو، نوشته ی غلامحسین زاهدی آمده است که برخی کوه سبلان را محل بعثت پیامبر ایران، زرتشت، می دانند. صنیع‌الدوله در کتاب مرآت‌البلدان در مورد تخت سلیمان می نویسد: «مشهور است که حضرت سلیمان بالای این کوه آمده است.»
قصیده ی زیبای ملک الشعرای بهار در وصف دماوند و منظومه ی مشهور شهریار به نام حیدر بابایه سلام، خطاب به کوه محل تولد شاعر به زبان ترکی نمونه هایی هستند که نشانگر توجه شاعران معاصر به کوه ها هستند.





طراحی سایت توسط کاسپید