قلعه فلک الافلاک

1398/05/29


xx بازدید

قلعه فلک الافلاک

قلعه‌ی فلک الافلاک، قلعه‌­ای زیبا و مستحکم است که هنوز و پس از سال‌ها در سرزمین زاگرس میانی و در مرکز شهر خرم‌­آباد، هم‌چون نمادی از تاریخ و شکوهِ فرهنگ مردمان این دیار، خودنمایی می­‌کند. نام قلعه در لغت به معنای «آسمانِ آسمان­‌ها» است. از این قلعه در متون تاریخی با نام‌­های متفاوتی چون: دز بر، سابر خاست و شاپور خواست نیز یاد شد‌‌‌ه­است؛ اما نام فلک الافلاک از دوره‌ی قاجار تاکنون روی آن باقی مانده ­است.

 برخی صاحب نظران، بنای آن­ را به دوره‌­ی «شجاع‌­الدین خورشید»، سر سلسله‌­ی اتابکان لر کوچک، نسبت داده­‌اند؛ اما وجود لایه­‌های متعلق به دوره‌­های مختلف تاریخی در این تپه­‌ی باستانی و نیز اهمیت سوق الجیشی و جای­گیری آن در مسیر راه­های شمال به جنوب و شرق به غرب کشور پهناور ایران، بیانگر آن است که تاریخ ساخت بنا به دوره­های تاریخی بسیار قدیمی­تر، از جمله دوره­ی ساسانیان برمی­گردد. وجود ملحقاتی که بعدها، از جمله در دوره­ی اتابکان، در بنا مشاهده می­شود، تایید کننده­­ی این موضوع است.

براساس مستندات تاریخی، بارویی خشتی و دولایه گرداگرد این قلعه وجود داشته که دارای 12 برج بوده است و به‌همین دلیل بین مردم هنوز از این قلعه با نام «دوازده برجی» یاد می­شود. اما امروز متأسفانه به‌دلیل تخریب ناشی از عوامل طبیعی و انسانی، تنها 8 برج باقی مانده­ و مساحت قلعه حدود 5300 متر مربع است. دو حیاط بزرگ و راهرو­هایی که آن­ها را به هم متصل می­کنند، تالارها و اتاق­ها، مجموعه­ای از فضاهای داخلی قلعه را تشکیل می­دهند. ارتفاع بلندترین برج قلعه از سطح تپه حدود 5/22 متر است که تسلط و دید کافی نسبت به نقاط اطراف را تا دور دست‌ها فراهم می­کرده است. وجود برج­ها بیانگر آن است که قلعه، کاربرد حکومتی و نظامی نیز داشته است. در دامنه­ی شمالی تپه، چشمه­ی پُرآبی با نام چشمه­ی گلستان جاری‌ست که هم‌چنان یکی از منابع آب شهر به‌شمار می­رود. در زمان­های گذشته نیز آب مصرفی قلعه توسط چاهی 40 متری تامین می­شد.

در سال 1349 ارتش، این بنای تاریخی را در اختیار وزارت فرهنگ و هنر سابق گذاشت؛ این وزارت پس از آن­‌که قلعه به شماره‌­ی 883 در فهرست آثار تاریخی ملی ایران ثبت شد، موزه­‌ی مردم شناسی را به‌منظور معرفی فرهنگ مردم لُر، در آن راه‌­اندازی کرد. اکنون علاوه‌بر مردم‌شناسی، موزه‌­ی باستان‌شناسی نیز در این مجموعه فعال است که در آن آثار کشف‌شده­ از سایت­‌های تاریخی استان لرستان در معرض نمایش گذاشته می­‌شود.

اینک قرن­‌ها از آن زمان گذشته است؛ چه بسیار فرمانروایانی که آمدند و عزل یا سرکوب شدند، چه بسیار رُعایایی که گاه ظلم و گاه آرامش را تجربه کردند و چه شهرها و آبادی­‌هایی که نابود و بازسازی شدند؛ همه و همه تنها یک شاهد ماندگار دارند و آن قلعه­ی کنونی فلک‌الافلاک بوده که مظهری از تاریخ ماندگار این دیار است. بازدید از این قلعه­‌ی زیبا در سفری همراه با کلوت، خاطره‌انگیزترین لحظه‌­های زندگی را رقم خواهد زد؛ تماشای بنایی تاریخی که شاهد قرن‌هایی پر تب و تاب بوده و امروز نمادی از تاریخ زنده‌ی تمام روایت‌هایی‌ست که به آن اشاره شد.

تورهای شامل این جاذبه