مسجد کبود

1398/07/28


xx بازدید

مکان: مسجد کبود

شاخصه: مسجدی به‌جامانده از دوران قراقویونلوها

مسجد زیبای کبود در شمال غرب ایران و در استان آذربایجان شرقی و شهر جذاب تبریز واقع‌شده است.

مسجد کبود، شاهکاری تاریخی از هنر بی­بدیل معماری و کاشی­کاری ارزشمند و زیبای معرق، یادآور دوران حکمرانی قراقویونلوهاست. ناحیه­ای از سقف مسجد کبود مزین به تلفیقی از طلا و لاجورد است که تجلی­گر اوج زیبایی هنر ایرانی جلوی دیدگان شماست.

یکی از مقاصد اصلی در سفر به آذربایجان و تبریزگردی، تماشای جاذبه‌ی بی­نظیر مسجد کبود است که به فیروزه‌ی اسلام شناخته می‌شود. این مسجد زیبا که کاشی­های لاجوردی آن نمادی درخشان از هنر معماری و معرق را به‌رخ بازدیدکنندگان می‌کشاند هرساله عده‌ی زیادی از گردشگران داخلی و خارجی را به سمت خود می‌کشاند.

مسجد کبود

مسجد کبود در زبان ترکی به گوی مسجد Goy Mascid و نام‌های دیگری مانند مسجد مظفریه و جهان‌شاه نیز شناخته می­شود. در تماشای این مسجد، هنر معماری به سبک آذری خودنمایی می‌کند. صحن یا حیاط مرکزی که از اجزای اصلی معماری اسلامی به‌شمار می­آید، مربع شکل است. در داخل این صحن، حوضی قراردارد که از آن برای گرفتن وضو استفاده می‌شود. شبستان­ها، بخش­های سرپوشیده و دارای سقفِ مسجدکبود هستند که ستون‌هایی مشابه، موازی و رو به صحن دارند. شبستان­ها، درواقع ­پناه‌گاهی برای افراد نیازمند و مکانی جهت آموختن به‌حساب می‌آیند.

چگونگی ساخت مسجد کبود

دستور ساخت مسجد کبود توسط سلطانی قادر و مقتدر به‌نام جهان‌شاه، مربوط به دوران قراقویونلو صادر شد. اما فرآیند نظارت بر ساخت آن را بنا برگفته‌ی برخی، همسرش و به روایت بسیار­ی دیگر دخترش انجام داد.

 بنای مسجد کبود در گذشته جزیی از مجموعه‌ی مظفریه محسوب می‌شد. این مجموعه شامل ساختمان­هایی نظیر مدرسه، کتاب‌خانه، خانقاه و مسجد کبود بود که متأسفانه از آن مجموعه، تنها بخشی از مسجد به‌چشم می­خورد. سرکاری و نظارت بر ساخت مسجد در سال870 هجری قمری توسط «عزالدین قاپوچی» انجام گرفت. کتیبه‌ی فوق به خط رقاع از خطوط شش‌گانه‌ی خوش‌نویسی که مشتق از خط کوفی یا ثلث به‌شمارمی‌رود، نوشته شده‌است. کتیبه­های مسجد به خط زیبای «نعمت الله البواب» از خطاطان نامی قرن نهم است.

سازه‌ی مسجد کبود که دربرگیرنده‌ی هنر معماری و معرق‌کاری کاشی است در سال 1193 هجری قمری براثر زلزله‌ای مهیب تخریب شد و سقف مسجد ویران شد و دیوارها آسیب جدی دیدند.

پس از آن تا سال‌ها بنای مسجد کبود از نظر مرمت و تعمیرات، مورد بی­مهری واقع شد. سرانجام در سال 1318 بازسازی طاق­ها و ستون‌های مسجد کبود آغاز گشت. همان موقع، کار بازسازی گنبد­های مسجد با مشکل مواجه گشت و سرانجام در سال 1352 توسط مرحوم محمدرضا معماران، هنرمند مشهور، تعمیرات و بازسازی گنبد­ها انجام گرفت.

ساختمان مسجد کبود

بنای اصلی و آجری این مسجد به‌جامانده از قرن نهم هجری قمری، دارای یک گنبد اصلی بر فراز صحن بزرگ‌تر و یک گنبد کوچک‌تر بالای صحن جنوبی است.

هم‌چنین مسجد دارای هفت گنبد کوچک‌تر است که دیگر شبستان­های مسجد را می­پوشاند. آمیخته‌ی کاشی­های معرق لاجوردی که علت نام‌گذاری فیروزه‌ی اسلام است و آجر، رنگ­هایی متنوع و زیبا در نمایی حیرت­انگیز را به تماشا می­­گذارد. دیوار­های درونی و بیرونی نمای مسجد کبود، با ظرافت و زیبایی فراوان به هنر معرق مزین شده، هنرِ کاشی­کارانِ زبردست است.

سردابه‌ی فیروزه‌ی اسلام

در ناحیه‌ی شبستان کوچک و جنوبی مسجد، دو قبر خالی وجود دارد که احتمال می­دهند متعلق به جهان‌شاه و همسر یا دخترش باشد. این بخش با کاشی­های شش ضلعی لاجوردی و حفاظ‌های تزئینی، به‌نوبه‌ی خود جاذبه­ای  به‌حساب می­آید.

 

تورهای شامل این جاذبه